DPT kapatılmış olsa da, Türkiye’nin geçmişteki “Beş Yıllık Kalkınma Planları” Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı arşivlerinde mevcuttur. Bu planları okuyarak, ülkenin sanayiden tarıma, eğitimden sağlığa uzun vadeli hedeflerinin zaman içinde nasıl değiştiğini, hangi hedeflere ulaşılıp hangilerinden vazgeçildiğini görerek, günümüz politikalarını tarihsel bir bağlama oturtabilirsiniz.

Evinizde çöpleri cam, plastik, kağıt olarak ayırıyor olsanız bile, belediyenin bunları ayrı ayrı toplayıp toplamadığını denetleyin. Çöp kamyonlarının tüm atıkları aynı anda topladığını görürseniz, fotoğrafla belgeleyerek belediyeye “Geri dönüşüm sisteminiz neden çalışmıyor? Kaynaklar neden israf ediliyor?” diye sorun.

Avrupa Konseyi’ne bağlı bu kongre, Türkiye’deki yerel yönetimlerin özerkliğini, seçimlerin demokratikliğini ve kayyum atamaları gibi konuları düzenli olarak denetler ve raporlar yayınlar. Bu raporları okuyarak, belediyeler üzerindeki siyasi baskı ve merkeziyetçilik eğilimleri hakkında uluslararası bir bakış açısı edinebilir ve bunu yerel tartışmalarda kullanabilirsiniz.

Seçim zamanı yayınlanan anketlerin kimin tarafından finanse edildiğini, hangi anket şirketi tarafından yapıldığını, örneklem büyüklüğünü (kaç kişiye sorulduğunu), anketin yapıldığı tarih aralığını ve hata payını sorgulayın. Bu bilgileri açıklamayan anketler, genellikle kamuoyunu manipüle etme amaçlıdır.

Kritik bir kamu görevine (bakan yardımcısı, genel müdür, kurul üyesi) atanan bir kişinin, o göreve liyakatinin olup olmadığını anlamak için geçmişini araştırın. Mezun olduğu okulu, daha önceki görev yerlerini, varsa akademik çalışmalarını ve uzmanlık alanını internetten araştırın. Atamanın siyasi mi yoksa liyakate dayalı mı olduğu konusunda bir fikir edinin.

Bir inşaatın projesine aykırı yapıldığını (kaçak kat, fazladan balkon vb.) ve bunu denetlemesi gereken Yapı Denetim Firması’nın duruma göz yumduğunu fark ederseniz, durumu hem belediyeye hem de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bildirin. Yapı denetim firmasının lisansının iptaline kadar gidebilecek bir süreç başlatabilirsiniz.

Afet toplanma alanları, ilk anda buluşulacak yerlerdir. “Geçici barınma alanları” ise afet sonrası çadır veya konteyner kurulacak daha büyük alanlardır. AFAD veya belediyenize, olası bir deprem sonrası için belirlenmiş geçici barınma alanlarının konumlarını, altyapı durumlarını (su, elektrik, kanalizasyon) ve kapasitelerini sorun. Bu alanların imara açılmasını önlemek için takipte kalın.

Medyada genellikle sadece Meclis’te grubu bulunan partiler yer alır. Ancak siyasi yelpazede yer alan diğer partilerin (seçime giren veya girmeyen) programlarını, tüzüklerini ve açıklamalarını web sitelerinden takip ederek, siyasi gündeme farklı ve alternatif bakış açıları kazanın. Bu, siyasi tartışmaların ana akım medya tarafından çizilen sınırların dışına çıkmasını sağlar.

Belediyelerin veya diğer kamu kurumlarının personeline yönelik düzenlediği “motivasyon”, “liderlik”, “kişisel gelişim” gibi seminerlerin içeriğini, hangi firmalardan hizmet alındığını ve bu hizmetlere ne kadar ödendiğini Bilgi Edinme yoluyla sorun. Bu tür harcamaların kamuya gerçek bir fayda sağlayıp sağlamadığını, israfa yol açıp açmadığını denetleyin.

Bir kamu görevlisinin, iş yaptığı bir müteahhitten pahalı bir hediye kabul ettiğini veya masrafları o şirketçe karşılanan bir yurt dışı gezisine katıldığını öğrendiyseniz, durumu Kamu Görevlileri Etik Kurulu’na bildirebilirsiniz. Kurul, olayın “çıkar çatışması” ve “etik davranış ilkelerine aykırılık” olup olmadığını inceler.