Change.org gibi platformlarda kampanya başlatırken, muhatap olarak doğrudan sorumlu kişiyi (örn: ‘Çevre Bakanı’ veya ‘X Belediye Başkanı’) etiketleyin. Talebinizi net ve uygulanabilir bir çözüm önerisiyle birlikte sunun. Kampanyanız belirli bir imza sayısına ulaştığında, sonucu bir basın bülteni hazırlayarak yerel ve ulusal medya kuruluşlarına gönderin.
Neredeyse her il ve ilçede bulunan Kent Konseyleri, gönüllülük esasıyla çalışan ve belediye kararlarına tavsiyelerde bulunan yapılardır. Kendi uzmanlık alanınıza (çevre, ulaşım, engelli hakları vb.) uygun bir çalışma grubuna katılarak, hazırlayacağınız rapor ve projelerin doğrudan belediye meclisinde görüşülmesini sağlayabilirsiniz.
Bir kamu kurumundan bilgi talep ettiğinizde, 15 iş günü içinde cevap alamazsanız veya “ticari sır”, “devlet sırrı” gibi genel gerekçelerle reddedilirseniz, Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’na (BEDK) itiraz edebilirsiniz. Bu kurula başvuru ücretsizdir ve genellikle vatandaş lehine kararlar verir. Kurumların keyfi bilgi saklamasının önüne geçen etkili bir yoldur.
Siyasi Partilerin mali denetim raporları Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır ve sonuçları Resmi Gazete’de yayınlanır. Resmi Gazete’nin web sitesinde “Anayasa Mahkemesi Kararları” içinde siyasi partinizin ismini aratarak, partinin gelir-giderlerini, usulsüz harcamaları olup olmadığını gösteren raporlara doğrudan ulaşabilirsiniz.
Bir kamu kurumuyla (belediye, bakanlık, hastane) yaşadığınız sorunda, kurum size 30 gün içinde cevap vermezse veya verdiği cevap tatmin edici değilse, Kamu Denetçiliği Kurumu’na (Ombudsman) ücretsiz olarak online başvuru yapabilirsiniz. Ombudsman, kurum ile aranızda arabuluculuk yapar ve “tavsiye kararı” yayınlar. Bu kararlar kamuoyu baskısı oluşturduğu için genellikle kurumlar tarafından uygulanır.
Belediyenizin web sitesinde “İmar” veya “Duyurular” bölümünü takip ederek askıya çıkan imar planı değişikliklerini öğrenin. Park alanınızın konuta çevrilmesi gibi bir duruma, 1 aylık askı süresi içinde standart bir dilekçe ile itiraz etme hakkınız vardır. Dilekçenizi doğrudan belediyenin imar müdürlüğüne veya yazı işlerine kayıt numarası alarak teslim edin. Bu itiraz, ileride dava açma hakkınızı da korur.
Birçok belediye, meclis toplantılarını kendi web sitelerinden veya sosyal medya hesaplarından canlı olarak yayınlamak zorundadır. Toplantı gündemleri de genellikle birkaç gün öncesinden yayınlanır. Bu toplantıları izleyerek, mahallenizle ilgili imar değişiklikleri, bütçe harcamaları gibi önemli kararların kimlerin oylarıyla alındığını ilk ağızdan öğrenebilirsiniz.
Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) üzerinden, belediyenizin veya bir bakanlığın açtığı ihaleleri ücretsiz olarak takip edebilirsiniz. İlgilendiğiniz bir ihalenin sonuç ilanını aratarak, ihaleyi hangi şirketin, ne kadar bedelle aldığını görebilirsiniz. Özellikle “pazarlık usulü (21/b)” ile yapılan ihaleleri takip ederek, rekabetin az olduğu ve kamu kaynaklarının verimsiz kullanılabileceği alanları tespit edebilirsiniz.
CİMER’e genel şikayetler yerine, somut taleplerle başvurun. Başvurunuzda, “Anayasa’nın X maddesi” veya “5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun şeffaflık ilkesi” gibi yasal dayanaklar belirtin. Talebinizi net, kısa ve kanıt (fotoğraf, belge) ekleyerek yapın. ‘Gereğinin yapılmasını arz ederim’ gibi kalıplar yerine, ‘konuyla ilgili yapılan işlemler hakkında 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında tarafıma bilgi verilmesini talep ediyorum’ gibi spesifik bir ifadeyle bitirin.
TBMM’nin resmi web sitesinde (tbmm.gov.tr) “Parlamento Üyelerinin Tüm Faaliyetleri” bölümünü aratarak kendi milletvekilinizin ismini seçin. Bu ekrandan, vekilinizin imzaladığı kanun tekliflerini, sorduğu yazılı soruları, meclis konuşmalarını ve katıldığı komisyonları tek bir yerden takip edebilir, seçim vaatleriyle karşılaştırabilirsiniz. Bu, çoğu vatandaşın bilmediği doğrudan bir denetim yoludur.
