Sadece krizlere dayanan (sağlam) değil, krizlerden ve belirsizlikten fayda sağlayan (kırılganlık karşıtı) bir yapı kur. Bu, bir miktar nakit, bir miktar altın, sağlam şirket hisseleri ve opsiyonlar gibi farklı araçların bir kombinasyonunu gerektiren ileri düzey bir stratejidir. Kaos, senin yakıtın olabilir.
Birinci derece düşünme: “Bu hisse düştü, satayım”. İkinci derece düşünme: “Bu hisse düştü, herkes panikle satıyor. Panik bittiğinde ve şirket temelleri sağlamsa, bu bir alım fırsatı olabilir mi?”. Her zaman “Ve sonra ne olacak?” diye sor.
Ücretsiz bir sosyal medya platformu veya e-posta servisi, aslında senin “dikatini” ve “verilerini” para birimi olarak kullanır. “Bedava” bir ürün veya hizmetin, aslında zamanınla, enerjinle veya mahremiyetinle ödediğin bir maliyeti olduğunu anla.
Sahip olduğun her eşya, sadece yer kaplamaz, aynı zamanda zihinsel enerji de tüketir (bakımı, güvenliği, sigortası…). Bir şey satın almadan önce, onun getireceği “sahiplik yorgunluğunu” da hesaba kat. Bazen daha az şeye sahip olmak, daha fazla zihinsel huzur demektir.
Bir harcamanın üç değeri vardır: İşlevsel (İhtiyacımı karşılıyor mu?), Duygusal (Beni mutlu ediyor mu?) ve Sosyal (Başkalarıyla ilişkimi güçlendiriyor mu?). Bir harcama bu üçünden en az ikisini karşılamıyorsa, muhtemelen gereksizdir.
Sosyal medyada gördüğün ve bir gecede zengin olmuş gibi görünen insanları model alma. Genellikle ya hikayenin tamamını anlatmazlar, ya aşırı risk almışlardır ya da sadece çok şanslılardır. Başarı, genellikle yavaş, sıkıcı ve tutarlı bir sürecin ürünüdür.
Bazen doğru analizle kötü bir sonuç alabilirsin (şanssızlık), bazen de aptalca bir kararla iyi bir sonuç alabilirsin (şans). Önemli olan sonucun kendisi değil, kararı alırken kullandığın sürecin kalitesidir. Sürecin doğruysa, uzun vadede sonuçlar da leHine dönecektir.
Araştırmalar, insanların gelecekteki benliklerini bir “yabancı” gibi gördüğünü gösteriyor. 60 yaşındaki halinin bir fotoğrafını bul (veya yaşlandırma uygulaması kullan) ve cüzdanına koy. Harcama yapmadan önce o fotoğrafa bak ve “Bu yabancının geleceğinden çalıyor muyum?” diye sor.
Her birikiminin bir “zaman ufku” olmalı. 1 yıl sonraki tatil için biriktirdiğin parayla, 30 yıl sonraki emekliliğin için biriktirdiğin parayı aynı yatırım aracında tutamazsın. Kısa vadeli hedefler için güvenli, uzun vadeli hedefler için büyüme odaklı varlıkları seç.
Ünlü yatırımcı Warren Buffett gibi, anladığın ve anlamadığın konuları net bir şekilde ayır. “Ben konut yatırımından anlarım ama kripto paralardan anlamam” gibi. Sadece anladığın “bilgi çemberinin” içinde kalarak yatırım yapmak, seni büyük kayıplardan korur.
