Sadece nereye harcadığını değil, “ne zaman”, “kiminle” ve “hangi ruh halindeyken” harcadığını bir ay boyunca not al. “Stresliyken online alışveriş yapıyorum” veya “Arkadaşlarım dışarı çıkınca kontrolü kaybediyorum” gibi kalıpları fark etmek, çözüme giden ilk adımdır.

Değeri artma potansiyeli olan bir varlık için (ev kredisi, iş kurma kredisi) alınan borç “iyi borçtur”. Değeri hızla düşen veya tüketilen bir şey için (tatil kredisi, son model telefon borcu) alınan borç ise “kötü borçtur”. Hayatını kötü borçlardan arındırıp, sadece gerekliyse iyi borç kullanmaya odaklan.

Kredi kartını bir borçlanma aracı olarak değil, sadece bir ödeme aracı olarak gör. Eğer banka hesabında o an nakit karşılığı yoksa, o harcamayı kredi kartıyla da yapma. Bu basit kural, seni borç sarmalından tamamen korur.

Finansal olarak özgür olmak, sevmediğin bir işte çalışmama, toksik bir ortamdan ayrılabilme, bir haksızlığa karşı ses çıkarabilme ve ailene daha fazla zaman ayırabilme “süper gücü” demektir. Biriktirdiğin her kuruş, bu gücü artırır.

Düğün hediyesi, bayram ziyaretleri, bir defalık ev eşyası gibi harcamaları “bütçe dışı” görme. Yılın başında, bu tür “tek seferlik” ama aslında tahmin edilebilir harcamalar için bir fon ayır.

Düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek ve iyi uyumak, gelecekteki potansiyel sağlık masraflarını azaltan en büyük yatırımdır. Hastalık nedeniyle kaybedilecek iş günleri ve tedavi masrafları, en büyük bütçe yıkımlarından biridir.

Eğer enflasyonun yüksek olduğu bir dönemde, gerçekten ihtiyacın olan bir ürün için “sıfır faizli” veya “enflasyonun çok altında faizli” bir taksit imkanı bulursan, bu mantıklı olabilir. Peşin ödeyeceğin parayı taksit süresi boyunca yatırımda tutarak enflasyona karşı avantaj sağlayabilirsin. Ama bu, ileri düzey bir taktiktir ve dikkat gerektirir.

Bu konu bir tabu olsa da, ailenle miras ve vasiyet gibi konuları her şey yolundayken konuşmak, gelecekte yaşanabilecek büyük anlaşmazlıkları, kırgınlıkları ve finansal kaosu önler.

“Eğer yarın işimi kaybetsem ve 6 ay iş bulamasam ne olur?”, “Eğer beklenmedik bir sağlık sorunu yaşasam masrafları nasıl karşılarım?” gibi soruları kendine sor ve planının bu stres testlerine ne kadar dayanıklı olduğunu ölç. Zayıf noktalarını önceden tespit et.

Herkes bir hisse senedine veya kripto paraya akın ettiğinde, bu genellikle zirvenin yakın olduğunun işaretidir. Ünlü yatırımcı Warren Buffett’ın dediği gibi: “Herkes açgözlüyken korkak ol, herkes korkarken açgözlü ol.”