Hükümet, çipli kimlik, yeni pasaport gibi belgeleri belirli aralıklarla değiştirdiğinde, bu değişikliğin getirdiği güvenlik faydalarını, eski sistemin neden yetersiz kaldığını ve bu değişim projesinin (yazılım, donanım, baskı maliyetleri) toplamda kamuya ne kadara mal olduğunu ilgili bakanlığa (İçişleri, Ulaştırma) sorun.

Belediyenizin başka bir şehirle imzaladığı ve genellikle kültürel veya teknik işbirliği amacı güden “kardeş şehir” protokollerinden farklı olarak “ikiz şehir” protokolleri, daha somut proje ortaklıkları içerebilir. Bu protokollerin içeriğini ve bu kapsamda hangi somut adımların atıldığını, şehre ne gibi faydalar sağlandığını sorgulayın.

Bazı ana muhalefet partileri, iktidarın her bakanlığına karşılık bir “gölge bakan” atar. Bu gölge bakanların, sorumlu oldukları alandaki hükümet politikalarını ne kadar yakından takip ettiğini, ne gibi alternatif politikalar ürettiklerini ve ne kadar yapıcı eleştiriler getirdiklerini izleyerek, muhalefetin iktidara ne kadar hazır olduğunu ölçebilirsiniz.

Bir gazete veya TV’nin, masumiyet karinesini ihlal ettiğini, bir kişinin özel hayatını izinsiz yayınladığını, haberde kaynak göstermediğini veya iftira attığını düşünüyorsanız, durumu Basın Konseyi’ne veya Türkiye Gazeteciler Cemiyeti’nin Hak ve Sorumluluk Bildirgesi çerçevesinde şikayet edebilirsiniz. Bu, medyanın kendi kendini denetlemesi için bir yoldur.

Büyük bir kamu projesinin (baraj, maden, sanayi tesisi) sadece çevresel değil, aynı zamanda bölge halkı üzerindeki “sosyal etkilerini” (yerinden edilme, kültürel dokunun bozulması, geçim kaynaklarının kaybı) de ölçen bir raporun hazırlanıp hazırlanmadığını sorun. Eğer hazırlanmadıysa, projenin insan odaklı olmadığını ve sosyal maliyetlerinin hesaplanmadığını belirterek eleştirin.

Seçim döneminde, partinizin milletvekili veya belediye başkanı aday adaylarıyla yapacağınız toplantılarda, onlara seçildikleri takdirde yapacakları atamalarda (danışman, müdür, başkan yardımcısı vb.) sadece liyakati esas alacaklarına, akraba veya parti kayırmacılığı yapmayacaklarına dair yazılı bir “liyakat taahhütnamesi” imzalatmayı teklif edin. Bunu imzalamaktan kaçınanları kamuoyuna duyurun.

Bir kamu kurumuyla yaşadığınız her sorunda hemen dava açmak yerine, arabuluculuk veya uzlaştırma gibi yolları deneyin. Özellikle Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman), kurum ile sizin aranızda bir “arabulucu” rolü oynayarak, daha hızlı ve daha az masraflı bir çözüm bulunmasını sağlayabilir.

Orman Kanunu’ndaki değişikliklerle “2B Arazisi” veya “orman vasfını yitirmiş arazi” olarak tanımlanan yerler, Hazine tarafından satılabilir veya kiralanabilir. Bu satışları Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nün sitesinden takip edin. Ekolojik olarak değerli bir alanın bu şekilde elden çıkarılmasına karşı, Orman Mühendisleri Odası veya çevre dernekleri ile birlikte dava açın.

Yaşadığınız ülkenin (Almanya, Fransa, ABD vb.) yerel veya ulusal parlamenterine, Türkiye’de yaşanan spesifik bir hak ihlali (gazeteci tutuklanması, belediyeye kayyum atanması vb.) hakkında bilgi notu gönderin. Kendi parlamentolarında Türkiye Dışişleri Bakanı’na sorulmak üzere bir soru önergesi vermelerini veya konuyu meclis gündemine taşımalarını rica edin.

RTÜK, TV kanallarına yayın lisansı verirken, onların uyması gereken teknik, mali ve idari şartları belirler. Bir kanalın sürekli olarak nefret söylemi yaydığını, dezenformasyon yaptığını veya mali yükümlülüklerini yerine getirmediğini düşünüyorsanız, RTÜK’e başvurarak “kanalın lisans şartlarına uyup uymadığının denetlenmesini” ve şartları ihlal ediyorsa lisansının gözden geçirilmesini talep edebilirsiniz.