Halk kütüphanesine gidip katalogdan temel sosyal bilimler, tarih ve edebiyat eserlerini kontrol edin. Önemli yazarların veya farklı görüşlerin eksik olduğunu tespit ederseniz, kütüphane müdürlüğüne ve İl Kültür Müdürlüğü’ne resmi bir dilekçe ile “entelektüel çeşitliliğin ve çoğulculuğun sağlanması amacıyla” satın alınmasını önerdiğiniz kitapların bir listesini sunun.

Devlet Su İşleri (DSİ) ve bazı büyükşehir belediyeleri, “Taşkın ve Sel Riski Haritaları” yayınlar. Dere yatağı veya vadi gibi riskli bir alanda yeni bir inşaat projesi onaylandığında, bu resmi risk haritalarını indirin. Proje alanı haritada yüksek riskli görünüyorsa, bu haritayı delil olarak kullanarak imar planına veya ÇED raporuna, “bilimsel verileri görmezden geldiği ve kamu güvenliğini tehlikeye attığı” gerekçesiyle itiraz edin.

Devlet Memurları Kanunu, Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) şartı olmadan, çok kısıtlı sayıda üst düzey makama “istisnai memur” atanmasına izin verir. Şüpheli bir atama gördüğünüzde CİMER’e, “Sn. [İsim]’in [Makam]’a atanması, 657 sayılı kanunun hangi maddesi uyarınca yapılmıştır? Atama istisnai memuriyet kapsamında ise, hangi özel ve zorunlu şartlar gerekçe gösterilmiştir?” diye sorun. Bu, keyfi atamaları meşrulaştırma çabalarını boşa çıkarabilir.

Kamu ihalelerinin teknik şartnamelerinde, kullanılacak malzemelerin (asfalt, beton, parke taşı vb.) uyması gereken Türk Standartları Enstitüsü (TSE) normları belirtilir. Bilgi Edinme yoluyla, yapılan işin teknik şartnamesini ve kullanılan malzemelere ait “TSE Uygunluk Belgeleri”ni talep edin. Eğer belgeler eksikse veya malzeme standart dışıysa, “kamu zararı” oluşturulduğu gerekçesiyle Sayıştay’a ve savcılığa bildirebilirsiniz.

Sürekli tartışılan ama bilgi kirliliğinin çok olduğu bir konuda (örn: Suriyeli sığınmacılar, emeklilik sistemi, aşılar), resmi raporları, akademik makaleleri, güvenilir haberleri ve istatistikleri bir araya toplayan basit bir blog veya web sitesi (Google Sites veya WordPress ile ücretsiz) oluşturun. İnsanların doğru bilgiye ulaşabileceği, kaynakçalı bir referans noktası yaratarak dezenformasyonla mücadele edin.

Desteklediğiniz veya eleştirdiğiniz bir siyasi partinin web sitesinden tüzüğünü indirin. Tüzükte, liderin (genel başkanın) nasıl seçildiğini, milletvekili adaylarının nasıl belirlendiğini (ön seçim var mı?), disiplin kurallarını ve üyelerin haklarını inceleyin. Bir partinin, ülkeye vaat ettiği demokrasiyi önce kendi içinde uygulayıp uygulamadığını tüzüğüne bakarak anlayabilirsiniz.

Evinize yakın, sizin için önemli olan bir kamu malını seçin. Örneğin “Atatürk Parkı Gönüllü Denetçisi” olun. Her ay düzenli olarak parka gidin, eksiklikleri (kırık bank, çalışmayan çeşme, kirli tuvalet), olumlu gelişmeleri fotoğraflayın ve kısa bir raporla sosyal medyada veya bir blogda “Atatürk Parkı Aylık Durum Raporu” başlığıyla yayınlayın. Bu sahiplenme, ilgilileri daha sorumlu davranmaya iter.

Kamu kurumları, kendi içlerinde yolsuzluğu ve usulsüzlüğü önlemek, kaynakları verimli kullanmak için bir “İç Kontrol Sistemi” kurmak ve bir “Eylem Planı” hazırlamak zorundadır. Belediyenizin Strateji Geliştirme Müdürlüğü’nden bu planı isteyerek, kurumun kendi kendine denetim mekanizmalarının kağıt üzerinde mi kaldığını yoksa gerçekten işleyip işlemediğini kontrol edin.

Toplumsal nitelikli bir davayı takip ederken, sadece “sanık suçlu mu, değil mi?” diye değil, “adil yargılanma hakkı ihlal ediliyor mu?” diye izleyin. Sanığın avukat seçme hakkı, savunma için yeterli süre ve imkana sahip olması, mahkemenin tarafsız ve bağımsız olması gibi unsurları Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesi ışığında değerlendirin.

Muhalif görüşleriyle bilinen bir gazetecinin basın kartının “güvenlik” gibi soyut gerekçelerle iptal edildiğini öğrendiğinizde, Bilgi Edinme yoluyla İletişim Başkanlığı’na “Son bir yılda kaç gazetecinin basın kartı iptal edilmiştir? İptal gerekçelerinin dağılımı nedir?” gibi istatistiki bilgiler sorarak, bu uygulamanın basını sindirme aracına dönüşüp dönüşmediğini sorgulayın.